Nadere toelichting op het initiatief van de binnenvaartbrancheorganisaties om te komen tot een aantal maatregelen om de crisis in de binnenvaart te bestrijden.

Binnenvaart in recessie
De binnenvaartbrancheorganisaties verenigd in het Brancheoverleg Binnenvaart hebben twee weken geleden staatssecretaris Huizinga een brief gezonden waarin werd aangedrongen op spoedoverleg inzake de acute crisissituatie die de afgelopen weken in de binnenvaart is ontstaan. Een vrije val van vrachtprijzen in delen van de droge ladingmarkt, een spectaculaire vermindering van het ladingaanbod in sommige deelmarkten gecombineerd met de voorlopig nog doorlopende toevloed van het aantal nieuwe schepen dat nog aan de vloot wordt toegevoegd, levert negatieve vooruitzichten op voor de komende jaren.

De gehele binnenvaart, vooral de droge lading, zit nu in dezelfde schuit en zal er samen weer uit moeten komen. Maar bij ons overheerst wel de overtuiging dat zonder nadere maatregelen deze sector mogelijk meerdere jaren achtereen in een recessiesfeer kan blijven hangen, mede als gevolg van een voorlopig structureel overschot aan schepen. Dan zijn na een jaar alle extra verdiensten van de afgelopen jaren weer verdampt en is alles voor niets geweest. Doodzonde en onnodig. Bovendien willen wij nog bijzondere aandacht voor het behoud en het verbeteren van de positie van het kleinere schip. De oplossing ligt volgens ons dan ook in het bundelen van zoveel mogelijk positieve krachten in de sector om de schouder onder een tijdelijke capaciteitsreductie in de droge ladingvaart te zetten.

Drie effectieve maatregelen
De binnenvaartbrancheorganisaties hebben het initiatief genomen om op korte termijn te komen tot een pakket aan maatregelen dat het vertrouwen in markt moeten versterken en de negatieve effecten van de crisis op onze sector moeten dempen. Kortweg komt dit pakket erop neer dat rust in de markt moet worden gebracht door te voorkomen dat binnenvaartbedrijven, wanneer zij tijdelijk niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen, onnodig failliet gaan. De kern hiervan wordt gevormd door het verruimen van de Staatsgarantieregels, zodat de periode waarin niet behoeft te worden afgelost kan worden verlengd. Dezelfde afspraken dienen ook van toepassing te worden verklaard op schepen zonder Staatsgarantie, zodat er geen rechtsongelijkheid ontstaat.

De binnenvaartorganisaties hebben een verzoek tot verruiming van de Staatsgarantieregels gericht aan de minister van Economische Zaken. Dit verzoek is mede onder de aandacht gebracht van staatssecretaris Huizinga. De bedoeling van deze maatregel is om rust en vertrouwen in de markt terug te brengen. Of en op welke wijze/termijn de maatregel zal worden uitgevoerd is nog niet duidelijk. De komende maanden zal een tweetal werkgroepen, onder voorzitterschap van de Rotterdamse oud havenwethouder Wim van Sluis, zich buigen over de nadere detaillering.

Hoewel wij dus nog niet weten hoe de maatregel precies zal uitpakken is ons wel heel duidelijk wat we niet willen:

• er zullen geen financiële middelen ter afdekking van aflossingen of rente van schulden naar individuele ondernemers stromen, er komt dus geen staatssteun in deze vorm,
• overmatige financieringen van de afgelopen periode in nieuwbouw worden niet beloond en er mag geen vrachtprijsverlagend effect optreden.

De maatregel moet juist: bijdragen aan rust en stabiliteit in de markt, ongerustheid wegnemen en vertrouwen scheppen zodat de binnenvaart weer een begin met herstel kan maken, en voor iedereen toepasbaar zijn mits sprake is van een in potentie gezonde onderneming in normale economische tijden.

Het uitgangspunt is dus het voorkomen van faillissementen door binnenvaartbedrijven die door de Staatsgarantieregels hiertoe worden gedwongen. Bij het verlenen van uitstel van betaling bij ondernemers zonder Staatsgarantie zouden dezelfde uitgangspunten gehanteerd moeten worden. Maar bij een langdurige recessie zijn faillissementen waarschijnlijk onvermijdelijk. In zo’n geval zou volgens ons voorkomen moeten worden dat deze schepen opnieuw tegen een lagere aanschafwaarde opnieuw in de vaart worden gebracht. De binnenvaartbranche acht dit een tweede belangrijke maatregel om opnieuw een daling van de vrachtprijzen te voorkomen.

De voorlopige ideeën zijn aldus:

• Voorgestelde maatregel 1: verruim Staatsgarantie, verleen uitstel van betaling voor in beginsel alle binnenvaartondernemers onder dezelfde voorwaarden,
• Voorgestelde maatregel 2: de mogelijkheid onderzoeken om na faillissement het schip tijdelijk voor de crisisduur uit de vaart te nemen door de bank.

• Voorgestelde maatregel 3: onderzoek de mogelijkheid van een tijdelijke scheepscapaciteitreductie zodat de vrachtprijzen weer gaan stijgen.

Naast de binnenvaartbrancheorganisaties zullen daarom in genoemde werkgroep ook vertegenwoordigers van de rijksoverheid, banken en bevrachters zitting nemen. Het is de eerste keer in de geschiedenis van onze bedrijfstak dat zo breed een initiatief wordt genomen om tot een verbetering van de situatie te komen. Wij zijn daarom hoopvol gestemd, maar blijven natuurlijk wel realistisch. Het zou ons wel behoorlijk stimuleren wanneer binnenvaartondernemers ons de komende weken zouden mailen te willen overwegen een contract te tekenen voor afdracht van een deel van de vracht, nadat de vrachtsom inderdaad onder invloed van een grote capaciteitsreductie substantieel zou zijn gestegen. In theorie betaalt zo’n regeling zichzelf terug, maar dan moet de sector er wel gezamenlijk de schouders onder zetten.

De werkgroepen “Staatsgarantie” en Capaciteitsbeheersing hebben de opdracht voor 18 juni te rapporteren. Wij hopen u dan bij de verdere uitwerking daarna te kunnen betrekken.

Ook u kunt met ons meedenken!
Velen van u besluiten ons te bellen om met ons te discussiëren over de maatregelpakketten. Veel dank voor uw suggesties! Wij zijn niet in staat u allemaal persoonlijk te woord te staan. Voor u en ons is het effectiever wanneer u mailt met een van de binnenvaartorganisaties. Uw commentaar op onze concept voorstellen en ideeën ontvangen wij graag. U kunt ons bereiken op Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. of Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

De bijzondere positie van Koninklijke Schuttevaer
De economische organisaties het Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart, het Kantoor Binnenvaart en Rijn- en IJssel achten het van groot belang om in deze crisissituatie de rijen te sluiten en als eenheid naar buiten toe op te treden. Voor de overige binnenvaartorganisaties en andere betrokkenen zal om die reden binnenkort een hoorzitting worden belegd.

Aan het Brancheoverleg Binnenvaart (BOB) neemt ook de taakorganisatie op het gebied van de nautisch-technische zaken en infrastructuur, de Koninklijke Schuttevaer, deel. Aan de werkverdeling tussen de organisaties verandert niets, maar de economische organisaties hechten eraan dat Schuttevaer samen met hen blijft optrekken en loyaal is aan hetgeen zij in gezamenlijkheid in crisistijd voor de sector weten te bereiken. In het belang van de sector wordt nu vooral de noodzaak gevoeld de rijen te sluiten en de juiste maatregelen te nemen. Dit betekent dus dat Schuttevaer zich inhoudelijk niet met economische kwesties zal gaan bezighouden, maar wel haar steun toekent aan hetgeen in het Brancheoverleg met een breed draagvlak ten faveure van de –gehele- sector tot stand komt.

Brancheoverleg Binnenvaart
(CBRB, Kantoor Binnenvaart, Schuttevaer en Rijn & IJssel) april 2009.