| CCR: marktobservatie Europese Binnenvaart II - 2009 | Terug |
 |
| maandag, 15 februari 2010 10:22 | |||
|
Dit voorzichtige herstel van de economie heeft nog geen merkbaar effect op de binnenvaartmarkt gehad. De vrachtenmarkt blijft op een extreem laag niveau en laat in de droge lading ook bij de lage waterstand van deze herfst weinig of geen beweging zien. Dit zou kunnen duiden op een aanbod aan capaciteit dat de vraag nog ruimschoots overtreft. Toch mag worden verwacht dat de ontwikkelingen in de staalindustrie en bij de containers de komende maanden ook een nieuwe bodem zullen leggen in de vrachtenmarkt. De binnenvaart is als vervoersdrager sterk afhankelijk van de industriële ontwikkeling. Juist de industrie heeft de grootste gevolgen van de crisis ervaren en zal de meeste tijd nodig hebben deze volledig te boven te komen. Die tijd zal ook gevraagd worden van de binnenvaart. Weliswaar zijn niet alle segmenten in gelijke mate getroffen door de economische neergang. Zo laten de minerale producten een eigen ritme van vervoersvraag zien en ook de agribulk sector is meer door endogene factoren bepaald dan dat er uitwerkingen van de crisis waarneembaar zouden zijn. Toch zal, gelet op het grote gewicht van de wel door de crisis getroffen segmenten, een terugkeer van de vraag naar het niveau van eind 2007 nog enige jaren vergen. Intussen is de vloot de afgelopen jaren in beide segmenten, droge lading en tankvaart, sterk uitgebreid. Die uitbreiding vond echter in een verschillende context plaats. In de droge lading was het de groei van het vervoer die ruimte leek te bieden voor een vlootvernieuwing en –uitbreiding. Daarbij werd ingezet op het benutten van verdere schaaleffecten. Vooral de markten van het containervervoer en de kolen leken dergelijke investeringen te kunnen dragen. De vrachtontwikkeling tot en met medio 2008 mag daarvan getuigen. Nu de vervoersvraag naar het zich laat aanzien voor enige tijd op een substantieel lager niveau zal liggen, is de vraag of deze vlootuitbreiding tot een overcapaciteit aanleiding geeft. En in het verlengde daarvan, of deze dan structureel van aard is. Voor het beantwoorden van die vraag liggen nog onvoldoende aanwijzingen voor. Omdat de markt tot aan het uitbreken van de crisis zich evenwichtig leek te hebben ontwikkeld, zou alleen een structureel lagere vraag binnen één of enkele segmenten van de markt zo’n gevolgtrekking kunnen rechtvaardigen. Voor zo’n conclusie ontbreekt op dit moment ieder argument. Toch is grote waakzaamheid geboden. De aanloop naar economisch herstel kan met belangrijke herstructureringen gepaard gaan. In de financiële wereld is dit proces al ruimschoots gaande. En de toegenomen aandacht voor de klimaatverandering kan consequenties voor de binnenvaart herbergen. Zo is niet uit te sluiten dat er in het landschap van de staalindustrie nog verandering komt, dat de consumptie van kolen voor energieopwekking onder druk komt te staan, maar ook dat de binnenvaart in het containervervoer bij de rationalisering van het achterlandvervoer onvoldoende meekomt. Aspect bij dat laatste is de sterk toegenomen concurrentie van het spoor. Samenvattend is het in dit segment de vraagzijde van de markt die bepalend is voor de vooruitzichten op middellange termijn. In de tankvaart ligt een andere situatie voor. De markt voor het vervoer van minerale producten krimpt al enige jaren, blijft dit voorlopig nog doen en is overigens niet direct geraakt door de effecten van de crisis. De komst van biobrandstoffen heeft die ontwikkeling enigszins getemperd maar niet gecompenseerd. Ook het toegenomen chemievervoer, dat overigens wel sterk door de crisis is geraakt, heeft die ontwikkeling niet geheel kunnen compenseren. Dat de tankvaart de afgelopen jaren desondanks economisch zeer bevredigend heeft gefunctioneerd, is te herleiden tot positieve conjuncturele en incidentele factoren in een op zichzelf als vluchtig te kenschetsen markt. Voor de vooruitzichten van de tankvaart is in het bijzonder de ontwikkeling van de aanbodzijde van de markt relevant: ziet de sector kans om bij de krimpende vraag een vloeiende overgang van een enkel- naar een dubbelwandige vloot te realiseren of zal er gedurende enige jaren, een naar haar aard overigens tijdelijke, overcapaciteit gelden? Met name in de periode 2012-2017, de uitloopfase voor de enkelwandige tankers, kan het naast elkaar bestaan van de twee vloten een verstorende uitwerking op de markt geven. Eén vervoerswijze, twee werelden. Desondanks geldt voor beide sectoren van de markt in gelijke mate de noodzaak van het overwinnen van de financiële problemen. Beide sectoren kampen met gewijzigde balansverhoudingen, met schaars kapitaal voor noodzakelijke investeringen, met toegenomen kapitaallasten en een (te) krappe cashflow voor het dekken van de lopende verplichtingen. Signalen vanuit de sector duiden erop dat een significant deel van de ondernemers met overbruggingsproblemen kampt. Indien faillissementen zouden volgen, is niet moeilijk in te zien welke desastreuze uitwerking het op de markt komen van daaruit vrijgekomen scheepstonnage voor de sector zou hebben.
|
CONCLUSIES EN VOORUITZICHTEN (stand najaar van 2009) Het dieptepunt van de crisis lijkt alweer enige maanden terug te liggen. In april 2009 vertoonden de eerste economieën weer tekenen van opleving en konden enkele sectoren van de industrie weer een begin maken met het reactiveren van de tijdelijk beperkte productiecapaciteit. Voor de binnenvaart is de ontwikkeling van de economieën in Duitsland en Frankrijk vooral van belang. Beide laten voor 2010 groeiprognoses zien die, al zijn deze nog zeer gematigd, belangrijke indicatoren voor een aantrekkende economie zijn. In het bijzonder de opleving van de staalindustrie moet de binnenvaart hoop geven. Als geen andere sector geldt juist deze industrie als maatgevend voor de economische ontwikkeling. En het aantrekken van het containervervoer duidt erop dat ook de wereldhandel en meer bijzonder de consumptie in Europa weer toenemen.
Marktobservatie Europese Binnenvaart II - 2009 (
Om de publicaties in PDF te openen, kunt u Adobe Reader gebruiken (gratis).
